Harcerstwo w Poludniowej Australii powstalo z inicjatywy
pierwszych przybylych tutaj instruktorow harcerskich: Zofia i Wladyslaw
Dembscy, Jan Krasnik, Jerzy Sowinski, Jozef Lopatko, Mikolaj Blaszczynski
oraz przy wspoludziale innych kierownikow pracy harcerskiej z Niemiec jak
Stanislaw Szumlinski.
Dotychczasowe kontakty z okresu pracy harcerskiej
po wyzwoleniu na terenie Niemiec, potem w czasie podrozy do Australii organizowane
ogniska harcerskie w obozach przejsciowych w Italii i w Australii (Bonegilla)
wytworzyly stala atmosfere do ciaglosci pracy harcerskiej bez wzgledu na
miejsce, gdzie tylko znajdzie sie grupka starszej braci harcerskiej.
Bylo to 11 grudnia 1949 roku - w kilka dni po przybyciu
do Adelajdy - kiedy harcmistrz Wladyslaw Dembski zwolal harcerskim sposobem
pierwsza zbiorke do Ogrodu Botanicznego z wyznaczonym miejscem pod najwyzszym
jalowcem...
Harcerstwo w Poludniowej Australii, jak i w calej
Australii, jest czescia skladowa Zwiazku Harcerstwa Polskiego poza granicami
Kraju i jest kontynuacja Harcerstwa Polskiego od poczatku swego istnienia.
Pracuje w oparciu o to samo Prawo Harcerskie i ten sam Statut ZHP, na podstawie
ktorego zostal opracowany specjalny Regulamin, uwzgledniajacy warunki zycia
poza Krajem, a wiec miedzy innymi uchwala z roku 1946 Rady Naczelnej ZHP
w Enghiem pod Paryzem z deklaracja ideowa i stwierdzeniem, ze Zwiazek Harcerstwa
Polskiego poza granicami Kraju jest organizacja niepodleglosciowa, ze obok
pracy nad mlodzieza, by ja utrzymac w zasiegu oddzialywania kultury polskiej
beda brac udzial we wszelkich pracach dla przywrocenia Polsce niepodleglosci.
Harcerstwo jest organizacja niezalezna, posiada
wlasna hierarchie wladz, dawne oznaki, mundury i dostosowany do warunkow
emigracyjnych program pracy.
Dzialalnosc polskiej organizacji w obcym srodowisku
jest ogromnie utrudniona, a wplyw tegoz srodowiska, od szkoly poczynajac,
gdzie czesto dominuje przyslowie "I do not care", jest wlasnie zaprzeczeniem
harcerskiej, pozytywnej postawy wychodzenia naprzeciw trudnosciom. Ze strony
polskich skupisk jest w zasadzie poparcie, chociaz bardzo nierowne, czesto
bez troski na dalsza mete, totez nie moze byc mowy o pelnym osiaganiu wytknietych
celow. Ludzimy sie jednak stale, ze cos zostaje w sercach i umyslach mlodziezy,
zarowno z przynaleznosci do polskiej organizacji, jak i do polskiej szkoly.
Mimo najrozmaitszych przeszkod, wiele zadan udaje
nam sie realizowac: stale idziemy naprzod w rozwoju wychowawczym i ksztalceniowym,
takze ilosciowym, jak rowniez w dorobku gospodarczym, co z kolei stwarza
sprzyjajace warunki do osiagania najwazniejszego celu: pracy nad wlasnym
charakterem.
Calosc pracy w Zwiazku Harcerstwa Polskiego uklada
sie w nastepujacych dzialach (Galeziach Ruchu):
Mlodziez:
zuchy dziewczynki
zuchy chlopcy - wiek od
6 do 11 lat
harcerki
harcerze - od 11 do 18 lat
i wyzej, jesli pelnia funkcje i czynnosci instruktorskie.
Starsze Harcerstwo: od 18 lat.
Kola Przyjaciol Harcerstwa - dorosli.
Pierwsza jednostka organizacyjna w Adelajdzie byl
Krag Starszoharcerski imienia Andrzeja Malkowskiego z data powstania: 11.12.1949.
Byla to druga polska organizacja w Adelajdzie obok Zwiazku Polakow; naprawde
bylo to jak gdyby przedluzeniem zycia Kregu im. A. Malkowskiego z Niemiec
z czterema jego czlonkami: Z. Bernas, Z. W. Dembscy, T. Pazera. Krag nawiazal
bliska wspolprace ze Zwiazkiem Polakow, biorac wydatny udzial w organizowaniu
obchodow rocznic narodowych. Krag reprezentuje Harcerstwo na tym terenie
i planuje zaczatki pracy mlodziezowej.
Dociera pierwszy do rozglosni radiowej w Adelajdzie
i organizuje pierwsza audycje radiowa pn. "Tribute to Poland" ( 3 maja
1955 r.). Z inicjatywy Kierownika Kregu (W. Dembski) powstaje pierwsza
w Australii i jedna z pierwszych w swiecie - Komisja Skarbu Narodowego.
A gdy zaistniala potrzeba terenowa organizowania innych form pracy kulturalnej
i spolecznej, pewna ilosc czlonkow Kregu odeszla do innych prac organizacyjnych,
biorac czynny udzial w ich powstawaniu: A.K. (A. Kostanski), S.P.K. (M.
Kozlowski), Klub Kulturalno-Towarzyski (A. Szczygielski), Klub Sportowy
(A. Cmielewski).
Najwiekszy stan Kregu w latach 1949-1952 wynosil
49 czlonkow. Zmniejszony stan Kregu w pozniejszych latach nie wplynal zbytnio
na obnizenie poziomu pracy w Kregu. W tym czasie bardzo scisla wspolpraca
pomiedzy Zwiazkiem Polakow a Kregiem Starszoharcerskim poglebia sie takze
i dlatego, ze kierownik Kregu jest jednoczesnie prezesem Zwiazku Polakow.
Wspolnym wysilkiem tych organizacji sa wystawione Jaselka L. Rydla, odegrane
w Australia Hall przy licznym udziale australijskich gosci. Wystawienie
Jaselek zostalo ogloszone przez rozglosnie radiowa.
Zorganizowano tez w tym czasie wspolnym wysilkiem
pierwszy chor mieszany (ponad 40 osob) w Adelajdzie, prowadzony przez W.
Dembskiego. Powstal tez w tym okresie wspolpracy zespol taneczny w skladzie.
Lucyna Zatorska, Stanislawa Firkowna (Stefanik), Irena Ciepiel (Wilkosz),
I. Stawiarska; Jerzy Sowinski, Jozef Stefanik, Tadeusz Stawiarski, Karol
Woltynski.
Krag Starszoharcerski podejmuje inicjatywe przy
organizowaniu imprez specjalnych. I tak np. z okazji obchodu Powstania
Warszawskiego kierownik Kregu (Zdzislaw Samcewicz) wyglasza po angielsku
przemowienie radiowe. Krag wydaje artstycznie wykonane pocztowki swiateczne
Bozego Narodzenia (W. wiechula). W latach 1956-1960 Krag prawie zaniechal
dzialalnosci, gdyz niektorzy jego czlonkowie odeszli do pracy mlodziezowej,
organizujac prace zuchowa w osrodkach: City, Semaphore, Croydon Park, Enfield,
Royal Park.
Kolejni kierownicy Kregu Starszoharcerskiego: Wladyslaw
Dembski, Zygmunt Bernas, Zdzislaw Samcewicz, Marian Goralczyk, Florian
Wittholz, Halina Duluk.
Z pierwszych jednostek organizacyjnych mlodziezowych
powstal w Poludniowej Australii Hufiec Harcerski "Mazowsze" (1956, hufcowy
hm W. Dembski). Hufiec rozwija sie raczej powoli ale bez zastojow i upadkow,
powieksza swoj stan ilosciowy i stwarza podstawe gospodarcza. Dochody czerpiemy
ze skladek czlonkowskich, darowizn, zabaw tanecznych, loterii i roznych
sposobow zarobkowania.
Powstanie Kola Przyjaciol Harcerstwa przy Hufcu
(prezes Marian Furtak) i reaktywowanie pracy w Kregu Starszoharcerskim
(kierownik Florian Wittholz) stwarzaja dla Hufca Harcerskiego lepsze warunki
rozwoju.
Najwiekszym wspolnym osiagnieciem Harcerstwa w Poludniowej
Australii jest zorganizowanie (1962) z inicjatywy Komendy Hufca stalego
osrodka harcerskiego na Hindmarsh Island dla obozowania, szkolenia i roznych
zajec harcerskich. Jest to Stanica Harcerska Hufca "Mazowsze" w Pld. Australii,
polozona na wyspie w ujsciu Murray, w odleglosci 53 mile od Adelajdy. Calosc
Osrodka Harcerskiego obejmuje 23 akry lasu sosnowego, plac nad rzeka i
4 domy z wyposazeniem gospodarczym.
Tytul wlasnosci jest wystawiony na Polish Youth
Association in Australia Incorporated. Tak zarejestrowalismy sie, zeby
posiadac osobowosc prawna. Przy kupnie jest klauzula, ze teren nie moze
byc sprzedany i ma sluzyc po wieczne czasy mlodziezy polskiego pochodzenia,
posiadajacej te same cele organizacyjne, jak wymienione w zarejestrowanym
Statucie.
Pierwszy fundusz na zakup osrodka powstal z pozyczek:
Z. W. Dembscy, H. S. Galkowie, S. Dubiccy, J. Ladzinscy. Do tego doszly
liczne ofiary pieniezne od osob prywatnych, polskich organizacji i instytucji,
czesto bezimiennie lub z nieczytelnym nazwiskiem, tak ze trudno zamiescic
kompletny wykaz ofiarodawcow.
Zobowiazania finansowe przy splacie lasu przyjely
na siebie, stajac sie jednoczesnie fundatorami:
Kolo Przyjaciol Harcerstwa
w Adelajdzie - 10 akrow
Krag Starszoharcerski w
Adelajdzie
- 4 akry
Halina i Stanislaw Dulukowie
- 2 akry
Franciszek Pieklo
- 2 akry
Zowia i Wladyslaw Dembscy
- 2 akry
Ostatnie 3 akry zostaly dokupione z kasy ogolnej
(Polish Youth Ass.), tak samo plac nad rzeka i pierwsze 3 domy. Czwarty
dom (tzw. "Beczka smiechu") jest podarowany przez Tadeusza Pazere. Dzieki
takiemu obrotowi sprawy, Hufiec "Mazowsze", nie szczedzac trudu i zabiegow,
osiagnal zamierzony cel: posiada Stanice Harcerska i stale miejsce obozowania.
A fundatorom i wszystkim, co udzielili poparcia, Hufiec wyraza serdeczna
wdziecznosc.
Wszystko zostalo splacone do konca 1968 roku, a
wartosc Osrodka Harcerskiego w tym czasie byla oceniana na 25 tysiecy dolarow
australijskich. Osrodek jest odwiedzany przez rodakow i wszystkich innych
z nami zaprzyjaznionych, szczegolnie podczas trwania obozu, swiat, majowek.
Obozowali dotychczas na naszym terenie skauci australisjscy, estonscy,
rosyjscy. Odbyla sie tam rowniez konferencja kierownikow pracy starszoharcerskiej
Skautingu Australijskiego, a z polskiej strony odbedzie sie na poczatku
1969 roku Zjazd Okregu ZHP w Australii, czyli konferencja kierownikow pracy
mlodziezowej, starszoharcerskiej i Kol Przyjaciol Harcerstwa z terenu calej
Australii.
Od roku 1951 Adelajda jest siedziba Zarzadu Okregu
to jest Wladzy Naczelnej ZHP w Australii.
Harcerstwo bierze czynny udzial wspolnie z innymi
organizacjami w urzadzaniu obchodow rocznic narodowych polskich, czasem
z ramienia wszystkich organizacji organizuje dla polskiego spoleczenstwa
w Adelajdzie takie uroczystosci, jak Swieto Zolnierza, Wieczor Tysiaclecia,
Wieczor Harcerski na powitanie bpa Wladyslawa Rubina itp.
Zapleczem gospodarczym dla Hufca "Mazowsze" sa:
Kolo Przyjaciol Harcerstwa i Krag Starszoharcerski w Adelajdzie oraz Kolo
Przyjaciol Harcerstwa w Salisbury. Pierwszym prezesem Kola Przyjaciol Harcerstwa
w Adelajdzie byl Marian Furtak.
Hufiec urzadza na wlasnym terenie oraz na innych
(Kanbera, Lorne, Picton Lakes, Mt. Crosby) coroczne obozy harcerskie. Przyjezdzaja
tez i na nasz teren harcerki i harcerze z terenu calej Australii. Z terenu
Poludniowej Australii w okresie 20 lat przeszlo przez obozy harcerskie
ponad 800 uczestnikow.
Oprocz roznych zajec skautowych typu polowego juz
na samej wyspie dwa rodzaje sportu staja sie atrakcyjne dla starszych harcerzy.
Pierwszy - to wyprawy kajakowe naokolo wyspy (30 mil!) z wyplynieciem na
Lake Alexandrina. W tym dziale sportu wodnego wyroznili sie: Stanislaw
Heresztyn, Stanislaw Golat, Andrzej Dembski, Aleksander Ponury, Tadeusz
Jakubczak, Andrzej Wittholz, Henryk Golat, Stanislaw Mitula, Jan Nowak,
Waldemar Nowak, Jacek Piesiewicz.
Marsze cwiczebne na trasie Adelajda-Hindmarsh Island
to drugie, chetnie widziane zajecia, w ktorych bralo udzial kilkadziesiat
harcerek i harcerzy na odcinkach: 20, 30, 35, 42 i 55 mil. W tych marszach
wyrozniali sie prawidlowym wykonaniem zadan: S. Golat, H. Golat, R. Hodyl,
A. Dembski, Jan Nowak, S. Heresztyn, A. Ponury, Marek Dembski, R. Skrzypczak,
F. Stomski, A. Jansen.
Kierownicy wiekszych jednostek organizacyjnych wydaja
komunikaty harcerskie, listy okolne, poza tym Hufiec wydaje okolicznosciowa
jednodniowke pn. "Nasz Sztandar". Publikacje zawieraja zarzadzenia i wiadomosci
biezace, a jednodniowka - material rocznicowy, ideologiczny, historyczny
itp.
W Harcerstwie pragniemy miec czlonkow czynnych,
umiejacych pracowac w zespole i nie rozsiadac sie na wygodnym wozku a ciagnac
przy dyszlu. Juz od zastepu zaslugi osob piszemy na konto zespolu, bo podstawowa
zasada w Harcerstwie jest praca zespolowa, a wiec praca na rzecz jednostki
organizacyjnej. Mowimy wiec o wysilkach zespolow i osiagnieciach zespolow
i o organizacji jako calosci. Obok uczeszczania na zbiorki musi sie rowniez
znalesc czas na uczeszczanie do polskiej szkoly.
Dobrze sie stalo, ze do Adelajdy przybyla grupa
osob, wspolpracujacych juz z soba w Niemczech, ktora sie szybko skrzyknela
i dala poczatek pracy organizacyjnej harcerskiej: Zofia i Wladyslaw Dembscy,
Stanislaw Szumplinski, Jerzy Sowinski, Krystyna i Jozef Lopatto, Mikolaj
Blaszczynski, Jan Krasnik, Marian Goralczyk, Edward Tomczak, Tadeusz Pazera,
Zygmunt Bernas.
W zyciu kazdej organizacji sa lata wzrostu i zastoju.
Zapoczatkowana praca mlodziezowa w Semaphore, Ottoway, Croydon Park, Royal
Park, City - kulala ale po kilku latach odzyla silniej w Royal Park i City.
Istotna przyczyna niepowodzen to albo brak odpowiednich jednostek na funkcje
kierownicze, albo po prostu brak poparcia i zainteresowania sie tym przez
doroslych. Nie narzekamy jednak, bo obnizenie sie lub niepowodzenie na
jednym odcinku pracy szybko jest wyrownane osiagnieciami na innym. I tak
do ciekawszych wydarzen w naszym zyciu organizacyjnym nalezy zaliczyc:
Pierwsza audycja radiowa z okazji 3 Maja (1955):
"Tribute to Poland".
Powstanie Kola Przyjaciol Harcerstwa w Adelajdzie
(1955). (Kolejni prezesi: Marian Furtak, Wiktor Dubrawski,
Kazimierz Ananicz, Janina Dec.)
Wyprawa na Zlot Choragwi do Kanbery (1958).
Zlot 50-lecia ZHP w Lorne, Wiktoria (1960).
Powstanie Stanicy Harcerskiej (1962).
Poswiecenie Sztandaru Hufca "Mazowsze" (1965).
Ogolnoaustralijski Zlot Tysiaclecia ZHP w Picton
Lakes, Nowa Poludniowa Walia (1966). Hufiec "Mazowsze"
w ogolnym konkursie zajal pierwsze miejsce.
Powstanie Kola Przyjaciol Harcerstwa w Salisbury.
Prezes: S. Mysko (1966)
Udzial instruktorek w konferencji instruktorskiej
Okregu w Kanberze (1967)
Wyprawa do Kwinslandii (1968).
Poswiecenie Osrodka Hufca "Mazowsze" na Hindmarsh
Island przez bpa Wladyslawa Rubina (1968).
Zalozenie szkol, prowadzonych przez Harcerstwo:
1955 - Woodville Gardens
i Prospect
1964 - Kurs Gimnazjalny
w Adelajdzie
1964 - Norwood i Tranmere
1965 - Salisbury
1968 - Adelajda
Tak wiec dzieki systematycznej, chociaz nielatwej
pracy, Harcerstwo stale rozrasta sie, ubytek wurownuja nowi i podnosza
liczebnosc organizacji. W grupie harcerek i harcerzy odbywa sie w drodze
naturalnej selekcja: trudno niektorym wytrwac w rygorach, bo tyle latwizny
i australijskich urokow czycha na codzien. Czesto tez brak zrozumienia
ze strony domu rodzinnego.
Rozkreca sie coraz lepiej sport wodny pod kierunkiem
ref. w.f. Kazimierza Koldowskiego, ktorego pracy zawdzieczamy posiadanie
3 kajakow. Koszty materialu budowlanego pokryl Krag Starszoharcerski w
Adelajdzie (za kadencji F. Wittolza). Czwarty kajak zostal wykonany przez
Stanislawa Hersztyna (14. Meska Druzyna Harcerzy w Royal Park) jego wlasnym
wysilkiem i kosztem. Lodz zakupilo dla Hufca Kolo Przyjaciol Harcerstwa
w Adelajdzie.
Przed wyprawa na Zlot Tysiaclecia zaistniala potrzeba
posiadania srodka transportu ekwipunku obozowego. Pieniadze na zakup polciezarowki
dla Hufca zalozyli: Jozef Jakubczak, Z. W. Dembscy, T. Pazera.
Posiadamy dwa aparaty filmowe (jeden podarowany
przez Zygmunta Poslusznego) i aparat do wyswietlania filmow. We wlasnym
zakresie drukujemy jednodniowki harcerskie, starajac sie byc organizacja
samowystarczalna.
Przy Hufcu istnieje orkiestra (Orkiestra Hufca Mazowsze)
w skladzie: Wanda Chalubek, Ryszard Wasiak, Zbigniew Chalubek, Gregory
Arnold, Graham Priess, Tadeusz Koszewski.
Stan organizacyjny w koncu roku 1968 przedstawia
sie nastepujaco:
2 Kola Przyjaciol Harcerstwa
3 Druzyny Zuchow
3 Druzyny Harcerek
3 Druzyny Harcerzy
1 Krag Starszoharcerski
Razem czlonkow ZHP w Poludniowej Australii: 252
Harcerstwo prowadzi 6 Szkol Nauczania Przedmiotow
Ojczystych:
5 o poziomie szkoly powszechnej
1 Kurs Gimnazjalny
Islosc uczeszczajacych: 128 w miejscowosciach: Woodville Gardens, Prospect,
Tranmere, Salisbury, Adelaide-City.
W latach 1955-1968 nastepujace osoby, w roznych okresach czasu, prowadzily calkowicie bezinteresownie (nawet bez zwrotu kosztow dojazdu) nauczanie w polskich szkolach: Zygmund Bernas, Teresa Brooks, Lucyna Dec, Zofia Dembska, Andrzej Dembski, Krystyna Dubicka, Wladyslaw Dutkiewicz, Zbigniew Dyrynda, Lucyna Furman, Artur Gajewski, Janina Gabrys, Marian Grzesik, Regina Jakubowicz, Joanna Jankowska, Stefan Jaworski, Waclaw Jedrzejczak, Jolanta Kalinowska, Barbara Klodowska, Krystyna Luczak, Janina Majerowa, Irena Malecka, Marian Malecki, Zbigniew Mamczar, Tadeusz Pazera, Elzbieta Ponura, Zygmunt Posluszny, Olga Szalkiewicz, tadeusz Samojlowicz, Irena Szumlinska, Stanislaw Szumlinski, Henryk Tomaszewski, Zofia Wolanska, Lucyna Zatorska. Kierownik Szkol Harcerskich (i nauczyciel tychze szkol) - Wladyslaw Dembski.
W latach 1949-1968 wazniejsze prace i funkcje harcerskie
- z uwzglednieniem chronologii - pelnili: