POLISH SCOUTING ASSOCIATION ZHP IN SOUTH AUSTRALIA INC. 
ZWIAZEK HARCERSTWA POLSKIEGO W POLUDNIOWEJ AUSTRALII

"Nasz Sztandar"

25-lecie Harcerstwa w Pld. Australii 1949-1974

 

ZWIAZEK
HARCERSTWA
POLSKIEGO
W
POLUDNIOWEJ
AUSTRALII
 
 

    Harcerstwo w Poludniowej Australii powstalo z inicjatywy pierwszych przybylych tutaj instruktorow harcerskich: Zofia i Wladyslaw Dembscy, Jan Krasnik, Jerzy Sowinski, Jozef Lopatko, Mikolaj Blaszczynski oraz przy wspoludziale innych kierownikow pracy harcerskiej z Niemiec jak Stanislaw Szumlinski.
    Dotychczasowe kontakty z okresu pracy harcerskiej po wyzwoleniu na terenie Niemiec, potem w czasie podrozy do Australii organizowane ogniska harcerskie w obozach przejsciowych w Italii i w Australii (Bonegilla) wytworzyly stala atmosfere do ciaglosci pracy harcerskiej bez wzgledu na miejsce, gdzie tylko znajdzie sie grupka starszej braci harcerskiej.
    Bylo to 11 grudnia 1949 roku - w kilka dni po przybyciu do Adelajdy - kiedy harcmistrz Wladyslaw Dembski zwolal harcerskim sposobem pierwsza zbiorke do Ogrodu Botanicznego z wyznaczonym miejscem pod najwyzszym jalowcem...
    Harcerstwo w Poludniowej Australii, jak i w calej Australii, jest czescia skladowa Zwiazku Harcerstwa Polskiego poza granicami Kraju i jest kontynuacja Harcerstwa Polskiego od poczatku swego istnienia. Pracuje w oparciu o to samo Prawo Harcerskie i ten sam Statut ZHP, na podstawie ktorego zostal opracowany specjalny Regulamin, uwzgledniajacy warunki zycia poza Krajem, a wiec miedzy innymi uchwala z roku 1946 Rady Naczelnej ZHP w Enghiem pod Paryzem z deklaracja ideowa i stwierdzeniem, ze Zwiazek Harcerstwa Polskiego poza granicami Kraju jest organizacja niepodleglosciowa, ze obok pracy nad mlodzieza, by ja utrzymac w zasiegu oddzialywania kultury polskiej beda brac udzial we wszelkich pracach dla przywrocenia Polsce niepodleglosci.
    Harcerstwo jest organizacja niezalezna, posiada wlasna hierarchie wladz, dawne oznaki, mundury i dostosowany do warunkow emigracyjnych program pracy.
    Dzialalnosc polskiej organizacji w obcym srodowisku jest ogromnie utrudniona, a wplyw tegoz srodowiska, od szkoly poczynajac, gdzie czesto dominuje przyslowie "I do not care", jest wlasnie zaprzeczeniem harcerskiej, pozytywnej postawy wychodzenia naprzeciw trudnosciom. Ze strony polskich skupisk jest w zasadzie poparcie, chociaz bardzo nierowne, czesto bez troski na dalsza mete, totez nie moze byc mowy o pelnym osiaganiu wytknietych celow. Ludzimy sie jednak stale, ze cos zostaje w sercach i umyslach mlodziezy, zarowno z przynaleznosci do polskiej organizacji, jak i do polskiej szkoly.
    Mimo najrozmaitszych przeszkod, wiele zadan udaje nam sie realizowac: stale idziemy naprzod w rozwoju wychowawczym i ksztalceniowym, takze ilosciowym, jak rowniez w dorobku gospodarczym, co z kolei stwarza sprzyjajace warunki do osiagania najwazniejszego celu: pracy nad wlasnym charakterem.
    Calosc pracy w Zwiazku Harcerstwa Polskiego uklada sie w nastepujacych dzialach (Galeziach Ruchu):
    Mlodziez:
        zuchy dziewczynki
        zuchy chlopcy - wiek od 6 do 11 lat
        harcerki
        harcerze - od 11 do 18 lat i wyzej, jesli pelnia funkcje i czynnosci instruktorskie.
    Starsze Harcerstwo: od 18 lat.
    Kola Przyjaciol Harcerstwa - dorosli.

    Pierwsza jednostka organizacyjna w Adelajdzie byl Krag Starszoharcerski imienia Andrzeja Malkowskiego z data powstania: 11.12.1949. Byla to druga polska organizacja w Adelajdzie obok Zwiazku Polakow; naprawde bylo to jak gdyby przedluzeniem zycia Kregu im. A. Malkowskiego z Niemiec z czterema jego czlonkami: Z. Bernas, Z. W. Dembscy, T. Pazera. Krag nawiazal bliska wspolprace ze Zwiazkiem Polakow, biorac wydatny udzial w organizowaniu obchodow rocznic narodowych. Krag reprezentuje Harcerstwo na tym terenie i planuje zaczatki pracy mlodziezowej.
    Dociera pierwszy do rozglosni radiowej w Adelajdzie i organizuje pierwsza audycje radiowa pn. "Tribute to Poland" ( 3 maja 1955 r.). Z inicjatywy Kierownika Kregu (W. Dembski) powstaje pierwsza w Australii i jedna z pierwszych w swiecie - Komisja Skarbu Narodowego. A gdy zaistniala potrzeba terenowa organizowania innych form pracy kulturalnej i spolecznej, pewna ilosc czlonkow Kregu odeszla do innych prac organizacyjnych, biorac czynny udzial w ich powstawaniu: A.K. (A. Kostanski), S.P.K. (M. Kozlowski), Klub Kulturalno-Towarzyski (A. Szczygielski), Klub Sportowy (A. Cmielewski).
    Najwiekszy stan Kregu w latach 1949-1952 wynosil 49 czlonkow. Zmniejszony stan Kregu w pozniejszych latach nie wplynal zbytnio na obnizenie poziomu pracy w Kregu. W tym czasie bardzo scisla wspolpraca pomiedzy Zwiazkiem Polakow a Kregiem Starszoharcerskim poglebia sie takze i dlatego, ze kierownik Kregu jest jednoczesnie prezesem Zwiazku Polakow. Wspolnym wysilkiem tych organizacji sa wystawione Jaselka L. Rydla, odegrane w Australia Hall przy licznym udziale australijskich gosci. Wystawienie Jaselek zostalo ogloszone przez rozglosnie radiowa.
    Zorganizowano tez w tym czasie wspolnym wysilkiem pierwszy chor mieszany (ponad 40 osob) w Adelajdzie, prowadzony przez W. Dembskiego. Powstal tez w tym okresie wspolpracy zespol taneczny w skladzie. Lucyna Zatorska, Stanislawa Firkowna (Stefanik), Irena Ciepiel (Wilkosz), I. Stawiarska; Jerzy Sowinski, Jozef Stefanik, Tadeusz Stawiarski, Karol Woltynski.
    Krag Starszoharcerski podejmuje inicjatywe przy organizowaniu imprez specjalnych. I tak np. z okazji obchodu Powstania Warszawskiego kierownik Kregu (Zdzislaw Samcewicz) wyglasza po angielsku przemowienie radiowe. Krag wydaje artstycznie wykonane pocztowki swiateczne Bozego Narodzenia (W. wiechula). W latach 1956-1960 Krag prawie zaniechal dzialalnosci, gdyz niektorzy jego czlonkowie odeszli do pracy mlodziezowej, organizujac prace zuchowa w osrodkach: City, Semaphore, Croydon Park, Enfield, Royal Park.
    Kolejni kierownicy Kregu Starszoharcerskiego: Wladyslaw Dembski, Zygmunt Bernas, Zdzislaw Samcewicz, Marian Goralczyk, Florian Wittholz, Halina Duluk.
    Z pierwszych jednostek organizacyjnych mlodziezowych powstal w Poludniowej Australii Hufiec Harcerski "Mazowsze" (1956, hufcowy hm W. Dembski). Hufiec rozwija sie raczej powoli ale bez zastojow i upadkow, powieksza swoj stan ilosciowy i stwarza podstawe gospodarcza. Dochody czerpiemy ze skladek czlonkowskich, darowizn, zabaw tanecznych, loterii i roznych sposobow zarobkowania.
    Powstanie Kola Przyjaciol Harcerstwa przy Hufcu (prezes Marian Furtak) i reaktywowanie pracy w Kregu Starszoharcerskim (kierownik Florian Wittholz) stwarzaja dla Hufca Harcerskiego lepsze warunki rozwoju.
    Najwiekszym wspolnym osiagnieciem Harcerstwa w Poludniowej Australii jest zorganizowanie (1962) z inicjatywy Komendy Hufca stalego osrodka harcerskiego na Hindmarsh Island dla obozowania, szkolenia i roznych zajec harcerskich. Jest to Stanica Harcerska Hufca "Mazowsze" w Pld. Australii, polozona na wyspie w ujsciu Murray, w odleglosci 53 mile od Adelajdy. Calosc Osrodka Harcerskiego obejmuje 23 akry lasu sosnowego, plac nad rzeka i 4 domy z wyposazeniem gospodarczym.
    Tytul wlasnosci jest wystawiony na Polish Youth Association in Australia Incorporated. Tak zarejestrowalismy sie, zeby posiadac osobowosc prawna. Przy kupnie jest klauzula, ze teren nie moze byc sprzedany i ma sluzyc po wieczne czasy mlodziezy polskiego pochodzenia, posiadajacej te same cele organizacyjne, jak wymienione w zarejestrowanym Statucie.
    Pierwszy fundusz na zakup osrodka powstal z pozyczek: Z. W. Dembscy, H. S. Galkowie, S. Dubiccy, J. Ladzinscy. Do tego doszly liczne ofiary pieniezne od osob prywatnych, polskich organizacji i instytucji, czesto bezimiennie lub z nieczytelnym nazwiskiem, tak ze trudno zamiescic kompletny wykaz ofiarodawcow.
    Zobowiazania finansowe przy splacie lasu przyjely na siebie, stajac sie jednoczesnie fundatorami:
        Kolo Przyjaciol Harcerstwa w Adelajdzie    -    10 akrow
        Krag Starszoharcerski w Adelajdzie            -    4 akry
        Halina i Stanislaw Dulukowie                       -    2 akry
        Franciszek Pieklo                                        -    2 akry
        Zowia i Wladyslaw Dembscy                      -    2 akry
 

    Ostatnie 3 akry zostaly dokupione z kasy ogolnej (Polish Youth Ass.), tak samo plac nad rzeka i pierwsze 3 domy. Czwarty dom (tzw. "Beczka smiechu") jest podarowany przez Tadeusza Pazere. Dzieki takiemu obrotowi sprawy, Hufiec "Mazowsze", nie szczedzac trudu i zabiegow, osiagnal zamierzony cel: posiada Stanice Harcerska i stale miejsce obozowania. A fundatorom i wszystkim, co udzielili poparcia, Hufiec wyraza serdeczna wdziecznosc.
    Wszystko zostalo splacone do konca 1968 roku, a wartosc Osrodka Harcerskiego w tym czasie byla oceniana na 25 tysiecy dolarow australijskich. Osrodek jest odwiedzany przez rodakow i wszystkich innych z nami zaprzyjaznionych, szczegolnie podczas trwania obozu, swiat, majowek. Obozowali dotychczas na naszym terenie skauci australisjscy, estonscy, rosyjscy. Odbyla sie tam rowniez konferencja kierownikow pracy starszoharcerskiej Skautingu Australijskiego, a z polskiej strony odbedzie sie na poczatku 1969 roku Zjazd Okregu ZHP w Australii, czyli konferencja kierownikow pracy mlodziezowej, starszoharcerskiej i Kol Przyjaciol Harcerstwa z terenu calej Australii.
    Od roku 1951 Adelajda jest siedziba Zarzadu Okregu to jest Wladzy Naczelnej ZHP w Australii.
    Harcerstwo bierze czynny udzial wspolnie z innymi organizacjami w urzadzaniu obchodow rocznic narodowych polskich, czasem z ramienia wszystkich organizacji organizuje dla polskiego spoleczenstwa w Adelajdzie takie uroczystosci, jak Swieto Zolnierza, Wieczor Tysiaclecia, Wieczor Harcerski na powitanie bpa Wladyslawa Rubina itp.
    Zapleczem gospodarczym dla Hufca "Mazowsze" sa: Kolo Przyjaciol Harcerstwa i Krag Starszoharcerski w Adelajdzie oraz Kolo Przyjaciol Harcerstwa w Salisbury. Pierwszym prezesem Kola Przyjaciol Harcerstwa w Adelajdzie byl Marian Furtak.
    Hufiec urzadza na wlasnym terenie oraz na innych (Kanbera, Lorne, Picton Lakes, Mt. Crosby) coroczne obozy harcerskie. Przyjezdzaja tez i na nasz teren harcerki i harcerze z terenu calej Australii. Z terenu Poludniowej Australii w okresie 20 lat przeszlo przez obozy harcerskie ponad 800 uczestnikow.
    Oprocz roznych zajec skautowych typu polowego juz na samej wyspie dwa rodzaje sportu staja sie atrakcyjne dla starszych harcerzy. Pierwszy - to wyprawy kajakowe naokolo wyspy (30 mil!) z wyplynieciem na Lake Alexandrina. W tym dziale sportu wodnego wyroznili sie: Stanislaw Heresztyn, Stanislaw Golat, Andrzej Dembski, Aleksander Ponury, Tadeusz Jakubczak, Andrzej Wittholz, Henryk Golat, Stanislaw Mitula, Jan Nowak, Waldemar Nowak, Jacek Piesiewicz.
    Marsze cwiczebne na trasie Adelajda-Hindmarsh Island to drugie, chetnie widziane zajecia, w ktorych bralo udzial kilkadziesiat harcerek i harcerzy na odcinkach: 20, 30, 35, 42 i 55 mil. W tych marszach wyrozniali sie prawidlowym wykonaniem zadan: S. Golat, H. Golat, R. Hodyl, A. Dembski, Jan Nowak, S. Heresztyn, A. Ponury, Marek Dembski, R. Skrzypczak, F. Stomski, A. Jansen.
    Kierownicy wiekszych jednostek organizacyjnych wydaja komunikaty harcerskie, listy okolne, poza tym Hufiec wydaje okolicznosciowa jednodniowke pn. "Nasz Sztandar". Publikacje zawieraja zarzadzenia i wiadomosci biezace, a jednodniowka - material rocznicowy, ideologiczny, historyczny itp.
    W Harcerstwie pragniemy miec czlonkow czynnych, umiejacych pracowac w zespole i nie rozsiadac sie na wygodnym wozku a ciagnac przy dyszlu. Juz od zastepu zaslugi osob piszemy na konto zespolu, bo podstawowa zasada w Harcerstwie jest praca zespolowa, a wiec praca na rzecz jednostki organizacyjnej. Mowimy wiec o wysilkach zespolow i osiagnieciach zespolow i o organizacji jako calosci. Obok uczeszczania na zbiorki musi sie rowniez znalesc czas na uczeszczanie do polskiej szkoly.
    Dobrze sie stalo, ze do Adelajdy przybyla grupa osob, wspolpracujacych juz z soba w Niemczech, ktora sie szybko skrzyknela i dala poczatek pracy organizacyjnej harcerskiej: Zofia i Wladyslaw Dembscy, Stanislaw Szumplinski, Jerzy Sowinski, Krystyna i Jozef Lopatto, Mikolaj Blaszczynski, Jan Krasnik, Marian Goralczyk, Edward Tomczak, Tadeusz Pazera, Zygmunt Bernas.
    W zyciu kazdej organizacji sa lata wzrostu i zastoju. Zapoczatkowana praca mlodziezowa w Semaphore, Ottoway, Croydon Park, Royal Park, City - kulala ale po kilku latach odzyla silniej w Royal Park i City. Istotna przyczyna niepowodzen to albo brak odpowiednich jednostek na funkcje kierownicze, albo po prostu brak poparcia i zainteresowania sie tym przez doroslych. Nie narzekamy jednak, bo obnizenie sie lub niepowodzenie na jednym odcinku pracy szybko jest wyrownane osiagnieciami na innym. I tak do ciekawszych wydarzen w naszym zyciu organizacyjnym nalezy zaliczyc:
    Pierwsza audycja radiowa z okazji 3 Maja (1955): "Tribute to Poland".
    Powstanie Kola Przyjaciol Harcerstwa w Adelajdzie (1955). (Kolejni prezesi: Marian Furtak, Wiktor Dubrawski,
    Kazimierz Ananicz, Janina Dec.)
    Wyprawa na Zlot Choragwi do Kanbery (1958).
    Zlot 50-lecia ZHP w Lorne, Wiktoria (1960).
    Powstanie Stanicy Harcerskiej (1962).
    Poswiecenie Sztandaru Hufca "Mazowsze" (1965).
    Ogolnoaustralijski Zlot Tysiaclecia ZHP w Picton Lakes, Nowa Poludniowa Walia (1966). Hufiec "Mazowsze"
    w ogolnym konkursie zajal pierwsze miejsce.
    Powstanie Kola Przyjaciol Harcerstwa w Salisbury. Prezes: S. Mysko (1966)
    Udzial instruktorek w konferencji instruktorskiej Okregu w Kanberze (1967)
    Wyprawa do Kwinslandii (1968).
    Poswiecenie Osrodka Hufca "Mazowsze" na Hindmarsh Island przez bpa Wladyslawa Rubina (1968).
    Zalozenie szkol, prowadzonych przez Harcerstwo:
        1955 - Woodville Gardens i Prospect
        1964 - Kurs Gimnazjalny w Adelajdzie
        1964 - Norwood i Tranmere
        1965 - Salisbury
        1968 - Adelajda

    Tak wiec dzieki systematycznej, chociaz nielatwej pracy, Harcerstwo stale rozrasta sie, ubytek wurownuja nowi i podnosza liczebnosc organizacji. W grupie harcerek i harcerzy odbywa sie w drodze naturalnej selekcja: trudno niektorym wytrwac w rygorach, bo tyle latwizny i australijskich urokow czycha na codzien. Czesto tez brak zrozumienia ze strony domu rodzinnego.
    Rozkreca sie coraz lepiej sport wodny pod kierunkiem ref. w.f. Kazimierza Koldowskiego, ktorego pracy zawdzieczamy posiadanie 3 kajakow. Koszty materialu budowlanego pokryl Krag Starszoharcerski w Adelajdzie (za kadencji F. Wittolza). Czwarty kajak zostal wykonany przez Stanislawa Hersztyna (14. Meska Druzyna Harcerzy w Royal Park) jego wlasnym wysilkiem i kosztem. Lodz zakupilo dla Hufca Kolo Przyjaciol Harcerstwa w Adelajdzie.
    Przed wyprawa na Zlot Tysiaclecia zaistniala potrzeba posiadania srodka transportu ekwipunku obozowego. Pieniadze na zakup polciezarowki dla Hufca zalozyli: Jozef Jakubczak, Z. W. Dembscy, T. Pazera.
    Posiadamy dwa aparaty filmowe (jeden podarowany przez Zygmunta Poslusznego) i aparat do wyswietlania filmow. We wlasnym zakresie drukujemy jednodniowki harcerskie, starajac sie byc organizacja samowystarczalna.
    Przy Hufcu istnieje orkiestra (Orkiestra Hufca Mazowsze) w skladzie: Wanda Chalubek, Ryszard Wasiak, Zbigniew Chalubek, Gregory Arnold, Graham Priess, Tadeusz Koszewski.
    Stan organizacyjny w koncu roku 1968 przedstawia sie nastepujaco:
        2 Kola Przyjaciol Harcerstwa
        3 Druzyny Zuchow
        3 Druzyny Harcerek
        3 Druzyny Harcerzy
        1 Krag Starszoharcerski

    Razem czlonkow ZHP w Poludniowej Australii: 252
    Harcerstwo prowadzi 6 Szkol Nauczania Przedmiotow Ojczystych:
        5 o poziomie szkoly powszechnej
        1 Kurs Gimnazjalny
Islosc uczeszczajacych: 128 w miejscowosciach: Woodville Gardens, Prospect, Tranmere, Salisbury, Adelaide-City.

    W latach 1955-1968 nastepujace osoby, w roznych okresach czasu, prowadzily calkowicie bezinteresownie (nawet bez zwrotu kosztow dojazdu) nauczanie w polskich szkolach: Zygmund Bernas, Teresa Brooks, Lucyna Dec, Zofia Dembska, Andrzej Dembski, Krystyna Dubicka, Wladyslaw Dutkiewicz, Zbigniew Dyrynda, Lucyna Furman, Artur Gajewski, Janina Gabrys, Marian Grzesik, Regina Jakubowicz, Joanna Jankowska, Stefan Jaworski, Waclaw Jedrzejczak, Jolanta Kalinowska, Barbara Klodowska, Krystyna Luczak, Janina Majerowa, Irena Malecka, Marian Malecki, Zbigniew Mamczar, Tadeusz Pazera, Elzbieta Ponura, Zygmunt Posluszny, Olga Szalkiewicz, tadeusz Samojlowicz, Irena Szumlinska, Stanislaw Szumlinski, Henryk Tomaszewski, Zofia Wolanska, Lucyna Zatorska. Kierownik Szkol Harcerskich (i nauczyciel tychze szkol) - Wladyslaw Dembski.

    W latach 1949-1968 wazniejsze prace i funkcje harcerskie - z uwzglednieniem chronologii - pelnili:
 

 
 
 



 
 


Powrot na glowna strone ZHP w Poludniowej Australii.  Powrot na Strone Kronik